İş HukukuHangi İşveren Davranışları Psikolojik Taciz Sayılır?

Hangi işveren davranışları psikolojik taciz sayılır konusuna değinerek sizleri de bilgilendirmeyi hedefledi. Keyifli okumalar. İş hayatında sıklıkla karşılaşılan ancak çoğu zaman adı tam konulamayan psikolojik taciz (mobbing), bir işçiyi sistemli bir şekilde işten soğutmak, dışlamak ve pasifize etmek amacıyla yapılan etik dışı davranışlar bütünüdür. Türk hukuk sisteminde ve Yargıtay kararlarında mobbingin tanınması, işçilerin bu süreçte haklarını aramasını kolaylaştırmıştır. Hangi işveren davranışları psikolojik taciz sayılır gelin birlikte bakalım.

Hangi davranışların psikolojik taciz sayıldığını anlamak için bu eylemlerin süreklilik arz etmesi ve işçinin kişilik haklarına saldırı teşkil etmesi gerekir. İşte kategorize edilmiş şekilde psikolojik taciz sayılan işveren ve yönetici davranışları:

1. Sosyal Dışlama ve İzolasyon (Yalnızlaştırma)

Mobbingin en yaygın ve en sinsi biçimidir. İşçinin diğer çalışma arkadaşlarıyla bağını koparmayı hedefler.

• İletişimi Kesmek: İşçinin bulunduğu odada diğer çalışanların konuşmayı bırakması, işçiye selam verilmemesi veya sorularının cevapsız bırakılması.

• Fiziksel Tecrit: İşçinin çalışma masasının diğerlerinden uzaklaştırılması, kimsenin uğramadığı kör bir noktaya veya depo gibi uygunsuz yerlere taşınması.

• Etkinliklere Dahil Etmemek: İşle ilgili toplantılara çağrılmaması, işle ilgili e-posta gruplarından çıkarılması veya kurum içi sosyal etkinliklere davet edilmemesi. Hangi işveren davranışları psikolojik taciz sayılır gelin birlikte bakalım.

2. Mesleki Yeterliliğe ve Kariyer Gelişimine Saldırı

İşçinin özgüvenini kırmak ve onu “beceriksiz” hissettirmek için yapılan saldırılardır.

• Anlamsız veya Kapasite Altı İşler Vermek: Uzman bir çalışana sadece fotokopi çekmesi veya arşiv düzenlemesi gibi vasıf gerektirmeyen işler verilmesi.

• Aşırı İş Yükü (Burnout Hedefli): İşçiye makul sürede bitirilmesi imkansız olan, uzmanlık alanı dışındaki çok sayıda görevin aynı anda yüklenmesi.

• Yetki Gaspı: İşçinin sorumluluğundaki işlerin elinden alınarak başkasına verilmesi veya işçinin kararlarının sürekli olarak (başkalarının önünde) geçersiz kılınması. Hangi işveren davranışları psikolojik taciz sayılır gelin birlikte bakalım.

3. Kişilik Haklarına ve Onura Yönelik Saldırılar

Bu grup, işçinin karakterini, özel hayatını veya fiziksel özelliklerini hedef alır.

• Sözlü Taciz ve Hakaret: İşçiye bağırılması, azarlanması, lakap takılması veya alaycı bir dille hitap edilmesi.

• Dedikodu Yaymak: İşçinin özel hayatı, dini inancı, siyasi görüşü veya fiziksel görünüşü hakkında asılsız söylentiler çıkarılması.

• Kişisel Tercihlerle Alay Etme: İşçinin giyim tarzı, aksanı veya hobileriyle dalga geçilerek toplum içinde küçük düşürülmesi. Hangi işveren davranışları psikolojik taciz sayılır gelin birlikte bakalım.

4. İş Düzenini Bozma ve Haksız Denetim

İşveren, yönetim hakkını kötüye kullanarak işçiyi sürekli bir “hata yapma korkusu” içinde yaşatabilir.

• Sürekli Hata Aramak: Yapılan işin niteliğine bakmaksızın, en ufak ayrıntılarda (noktalama işareti, kağıt düzeni vb.) sürekli kusur bulup tutanak tutmak.

• Bilgi Gizleme: İşçinin görevini yapması için gerekli olan bilgilerin veya şifrelerin ona verilmemesi, işin aksamasına neden olup sonra da işçinin suçlanması.

• Aniden Değişen Kurallar: Sadece o işçiye özel mesai saati, kıyafet kuralı veya raporlama sistemi uygulanması. Hangi işveren davranışları psikolojik taciz sayılır gelin birlikte bakalım.

Bir Davranışın Mobbing Sayılması İçin Gereken Kriterler

Her kötü muamele mobbing değildir. Hukuken bir sürecin psikolojik taciz olarak nitelendirilmesi için şu unsurlar aranır:

1. Süreklilik: Davranışlar sistematik olmalı (genellikle en az 6 ay sürmesi beklenir).

2. Kasıt: İşçiyi bezdirme, yıldırma veya işten ayrılmaya zorlama amacı gütmelidir.

3. Hiyerarşi: Genellikle üstten alta doğru yapılır (ancak eşitler arası veya alttan üste doğru da olabilir). İstanbul avukat için iletişime geç!

Mobbinge Uğrayan İşçinin Hakları

Eğer bu davranışlara maruz kalıyorsanız, Türk Borçlar Kanunu ve İş Kanunu kapsamında şu haklara sahipsiniz:

• Haklı Fesih: İş sözleşmesini derhal feshedip kıdem tazminatınızı talep edebilirsiniz.

• Manevi Tazminat: Yaşadığınız psikolojik yıpranma nedeniyle manevi tazminat davası açabilirsiniz.

• Kötüniyet Tazminatı: İş güvencesi kapsamında değilseniz bu tazminatı talep edebilirsiniz.

Mobbing davalarında ispat yükü zordur. Bu nedenle maruz kaldığınız olayları gün, saat ve tanık belirterek not etmeniz, size atılan aşağılayıcı e-postaları saklamanız ve varsa tıbbi (psikolojik destek) raporlarını dosyanıza eklemeniz hayati önem taşır. Hangi işveren davranışları psikolojik taciz sayılır konusuna değindik. Bir sonraki makalemizi beklemede kalın.

Beşiktaş iş avukatı kapsamında bizimle iletişime geçerek detaylı bilgi alabilirsiniz.