Karşılıksız çek düzenleme suçu, 5941 sayılı Çek Kanunu’nun 5. maddesinde “Çekte Karşılıksızdır İşlemi Yapılmasına Sebebiyet Verme Suçu” olarak tanımlanmıştır. Halk arasında “karşılıksız çek keşide etme” veya “karşılıksız çek düzenleme” olarak da adlandırılan bu suç, bir kişinin banka hesabında yeterli bakiye bulunmadığı halde çek düzenlemesi durumunda işlenir.
Suçun Unsurları:
- Çek Düzenleme: Suçun oluşması için öncelikle geçerli bir çekin düzenlenmiş olması gerekmektedir. Çek, belirli bir miktar parayı ödeme emri veren bir kıymetli evraktır.
- Yetersiz Bakiye: Çeki düzenleyen kişinin banka hesabında, çekin üzerinde yazılı olan tutarı karşılayacak kadar bakiye bulunmaması gerekmektedir. • Karşılıksızdır İşlemi: Çek, ödeme için bankaya ibraz edildiğinde, hesapta yeterli bakiye olmadığı için banka tarafından “karşılıksızdır” işlemi yapılması gerekmektedir.
- Şikayet: Karşılıksız çek düzenleme suçu, şikayete tabidir. Yani, alacaklının şikayeti üzerine soruşturma başlatılır.
Suçun Cezası:
Karşılıksız çek düzenleme suçunun cezası, adli para cezasıdır. Mahkeme, her bir çek için ayrı ayrı adli para cezası belirler. Adli para cezasının miktarı, çekin üzerindeki tutar, suçun işleniş şekli ve diğer faktörler göz önünde bulundurularak belirlenir.
Önemli Noktalar:
- Karşılıksız çek düzenleme suçu, Türk Ceza Kanunu ve Çek Kanunu kapsamında düzenlenen özel bir suçtur.
- Suçun oluşması için çekin üzerinde yazılı olan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmesi gerekmektedir.
- Karşılıksız çek düzenleme suçu nedeniyle adli para cezası alan kişi, bu cezayı ödemezse hapis cezası ile karşı karşıya kalabilir.
- Karşılıksız çek düzenleme suçu, alacaklı ve borçlu arasında güven ilişkisinin zedelenmesine neden olabilir.
Karşılıksız Çekle İlgili Yasal Süreç:
- Çekin İbrazı: Alacaklı, çekin vadesi geldiğinde veya belirli bir süre içinde bankaya ibraz eder.
- Karşılıksızdır İşlemi: Banka, hesapta yeterli bakiye yoksa çek üzerine “karşılıksızdır” kaşesi vurur.
- Şikayet: Alacaklı, bu durum üzerine Cumhuriyet Savcılığına şikayette bulunur. 4. Soruşturma: Savcılık, soruşturma başlatır ve delilleri toplar.
- Dava: Savcılık, yeterli delil bulursa mahkemeye dava açar.
- Yargılama: Mahkeme, tarafları dinler ve delilleri değerlendirir.
- Karar: Mahkeme, sanığı suçlu bulursa adli para cezasına çarptırır. Tavsiyeler:
- Çek düzenlemeden önce banka hesabınızda yeterli bakiye olduğundan emin olun.
- Karşılıksız çek düzenleme suçunun sonuçları hakkında bilgi sahibi olun. • Alacaklı olarak, çekinizi zamanında bankaya ibraz edin ve gerektiğinde yasal yollara başvurun.
- Borçlu olarak, ödeme yükümlülüklerinizi yerine getirmeye özen gösterin.
Bu bilgiler, karşılıksız çek düzenleme suçu hakkında genel bir fikir vermektedir. Ancak, her durum farklılık gösterebileceği için bir hukuk uzmanından veya avukattan danışmanlık almak en doğrusudur.
Karşılıksız Çek Suçunun Cezası Nedir?
ÇekK m. 5/1’e göre çekle ilgili olarak “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına neden olan kişi hakkında hamilin şikayeti üzerine yetkili ve görevli icra mahkemesince her bir çekle ilgili olarak binbeşyüz güne kadar adli para cezasına ve ayrıca çek hesabı açma yasağına, bu yasağın bulunması halinde devamına karar verilir. Beşiktaş avukat için iletişime geç.
Karşılıksız Çek Suçunda Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?
Karşılıksız çek suçu için kanunda özel bir zamanaşımı süresi düzenlenmediğinden, adli para cezasını gerektiren suçların tabi olduğu 8 yıllık asgari dava zamanaşımı süresine tabi olacaktır (TCK m. 66/1-e).
• Adli Para Cezası: Çek bedelinden az olmamak üzere adli para cezasına hükmedilir.
• Çek Düzenleme ve Çek Hesabı Açma Yasağı: Kişinin yeni çek hesabı açması ve çek düzenlemesi yasaklanır. Bu yasak, varsa çek defteri yapraklarının iadesini de kapsar.
• Hapis Cezası Riski: Verilen adli para cezası ödenmezse, bu ceza doğrudan hapse çevrilir. Bu suçta hapis cezası ön ödemeye veya uzlaşmaya tabi değildir.
• Çeki imzalayan (keşide eden) kişi,
• Eğer çek bir tüzel kişi (şirket) adına düzenlenmişse, çek hesabını yönetmekle görevlendirilen yönetim organı üyesi veya bu görevli yoksa yönetim organını oluşturan tüm gerçek kişiler.
• Yetkili Mahkeme: Çekin ibraz edildiği banka şubesinin bulunduğu yer veya hesap sahibinin yerleşim yeri İcra Ceza Mahkemesi yetkilidir.
• Çek bedelinin, karşılıksız kalan kısmının ve kanuni faizinin tamamen ödenmesi,
• Şikayetçinin şikayetinden vazgeçmesi,
• Etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanılması.