Türkiye’de kira zammı, Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre belirlenir. Zam oranı, TÜİK tarafından açıklanan TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) 12 aylık ortalaması dikkate alınarak yapılır.
Belirleyici Kriterler
- TÜFE Oranı (12 Aylık Ortalama)
- Hem konut hem işyeri kira artışında temel ölçüt TÜFE’dir.
- Ev sahibi, bu oranın üzerinde zam yapamaz.
- Sözleşmede Yer Alan Oran
- Eğer kira sözleşmesinde daha düşük bir artış oranı belirlenmişse, o oran uygulanır.
- Yani sözleşmedeki oran TÜFE’den düşükse, kiracı lehine olan oran geçerli olur.
- Yasal Düzenleme
- 2022 – 2024 arasında konutlarda %25 zam sınırı vardı.
- 1 Temmuz 2024 itibarıyla bu sınır kalktı ve konut kiralarında da tekrar TÜFE ortalaması esas alınmaya başlandı.
Ev Sahibi Yasal Kira Artış Oranından Daha Fazla Zam Yapmak İsterse Ne Yapılır?
Türkiye’de kira artışları TÜFE 12 aylık ortalamasına göre sınırlandırılmıştır. Ev sahibi bu yasal oranı aşarak zam yapmak isterse:
- Kiracı İtiraz Edebilir
- Kiracı, zam oranının yasal üst sınırı aştığını belirterek itiraz edebilir.
- Bu durumda fazla zam, kiracı tarafından ödenmek zorunda değildir.
- Mahkeme Yoluna Başvurulabilir
- Ev sahibi, yasal sınırın üzerinde zam talep ederse, kiracı mahkemeye başvurarak fazla artışın iptalini isteyebilir.
- Mahkeme, yasal oranın üzerinde artışı geçersiz sayar.
- Taraflar Anlaşırsa
- Kiracı ve ev sahibi anlaşırsa, TÜFE’den yüksek bir artış uygulanabilir.
- Ancak bu tamamen kiracının onayına bağlıdır.
Kira Artış Oranına İtiraz Edilebilir mi?
Evet, kiracı kira artış oranına itiraz edebilir. Türkiye’de kira artışları TÜFE’nin 12 aylık ortalaması ile sınırlandırılmıştır.
Kiracı Zammı Kabul Etmezse Ne Yapılır?
Türkiye’de kira artışları, TÜFE 12 aylık ortalamasına göre sınırlandırılmıştır. Kiracı, ev sahibinin talep ettiği artışı kabul etmezse şu durumlar söz konusu olur:
- Yasal Oranın Dışında Zam Talebi
- Ev sahibi, yasal sınırın üzerinde bir zam talep ediyorsa, kiracı bu artışı reddedebilir.
- Fazla zam geçersiz sayılır; kiracı sadece yasal artış oranındaki kira bedelini öder.
- Yasal Artış Oranı Uygulanıyorsa
- Ev sahibi yasal oran çerçevesinde zam yaptıysa ve kiracı kabul etmezse, ev sahibi mahkemeye başvurarak kira bedelinin tespitini isteyebilir.
- Mahkeme, TÜFE oranına göre belirlenmiş yasal artışı uygular.
- Taraflar Arasında Anlaşma
- Kiracı ve ev sahibi anlaşırsa, yasal artıştan farklı bir oran uygulanabilir.
- Ancak anlaşma kiracının rızası ile geçerlidir.
Kira zammında esas alınan temel kriter nedir?
Konut kiralarında artış oranı, 12 aylık TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) ortalamasına göre yapılır. Yasalar gereği, kira artışı bu oranı kesinlikle geçemez. Taraflar sözleşmede bu orandan daha düşük bir oran kararlaştırabilir ancak daha yüksek bir oran belirleyemezler.
TÜFE’nin hangi verisi dikkate alınır?
Kira artışında TÜFE’nin aylık veya yıllık değişim oranı değil, “12 aylık ortalamalara göre değişim oranı” baz alınır. Bu veri, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından her ayın başında açıklanan enflasyon rakamları arasında yer alır.
Sözleşmede “artış yapılmayacak” yazıyorsa ne olur?
Eğer kira sözleşmesinde artış yapılacağına dair bir madde yoksa, mülk sahibi kiracıya tek taraflı olarak zam dayatamaz. Bu durumda artış yapabilmek için tarafların yeni bir anlaşma yapması veya ev sahibinin mahkemeye başvurması gerekir.
İş yeri kira zamları da TÜFE’ye göre mi yapılır?
Evet. Mevcut düzenlemelere göre hem konut hem de çatılı iş yeri kiralarında üst sınır 12 aylık TÜFE ortalamasıdır. İş yerleri için geçmişte uygulanan farklı kriterler veya serbestlikler şu an yerini TÜFE sınırına bırakmıştır.
Kira zammı ne zaman uygulanır?
Kira zammı, kira sözleşmesinin dolduğu ve yeni bir döneme girildiği “sözleşme yıldönümünde” uygulanır. Sözleşme süresi bitmeden (örneğin kira yılının ortasında) ara zam yapılması, kiracının rızası olmadıkça hukuken mümkün değildir.
Kira tespit davasında zam kriteri değişir mi?
Evet. Kira ilişkisi 5 yılı doldurduğunda, artık sadece TÜFE oranına bakılmaz. Bu durumda zam; emsal kira bedelleri, taşınmazın durumu ve hakkaniyet indirimleri gibi kriterlere göre mahkemece belirlenir.