Türkiye’de konut kira artışları, TÜFE’nin (Tüketici Fiyat Endeksi) 12 aylık ortalaması esas alınarak yapılır.
Güncel Durum
- 1 Temmuz 2024 itibarıyla, konut kiralarındaki önceki %25 artış sınırı kaldırıldı.
- Artık konut kiralarında da artış, işyeri kiralarındaki gibi sadece TÜFE 12 aylık ortalaması ile sınırlıdır.
- Ev sahibi, bu oranı aşarak kira artırımı yapamaz.
- Sözleşmede daha düşük bir artış oranı belirlenmişse, o oran geçerli olur.
İşyerlerinde Yapılabilecek En Yüksek Artış Nedir?
İşyeri kira artışları, konut kiralarından farklı değildir ve TÜFE’nin (Tüketici Fiyat Endeksi) 12 aylık ortalaması esas alınır.
Temel Kurallar
- İş yeri kira artışlarında yasal üst sınır TÜFE 12 aylık ortalamasıdır.
- Ev sahibi, bu oranı aşarak kira artırımı yapamaz.
- Kira sözleşmesinde daha düşük bir artış oranı belirlenmişse, o oran geçerli olur.
- Konut kiralarında olduğu gibi %25 sınırı işyerlerinde zaten yoktur, dolayısıyla TÜFE oranı doğrudan uygulanır.
KDV ve Stopaj Kira Bedeline Dahil midir?
Kira sözleşmelerinde KDV (Katma Değer Vergisi) ve stopaj (gelir vergisi kesintisi) konusu, kira bedelinin niteliğine ve tarafların durumuna bağlıdır.
1 KDV (Katma Değer Vergisi)
- Konut kiralarında KDV yoktur.
- İşyeri kiralarında KDV uygulanabilir.
- Sözleşmede kira bedeli “KDV hariç” olarak belirtilmişse, kiracı ayrıca KDV öder.
- Eğer “KDV dahil” yazıyorsa, kira bedeline KDV dahildir.
2 Stopaj (Gelir Vergisi Kesintisi)
- İş yeri kiralarında kiracı, kira bedelinin %20’sini stopaj olarak kesip ev sahibine öder.
- Konut kiralarında stopaj uygulanmaz.
- Stopaj, kira bedeline dahil değildir, kiracı tarafından ayrıca kesilir ve vergi dairesine ödenir.
Konut kiralarında yasal artış sınırı nedir?
Türk Borçlar Kanunu’na göre konut kiralarında yapılabilecek en yüksek artış oranı, bir önceki kira yılına ait 12 aylık TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) ortalamasıdır. Taraflar bu oranın üzerinde bir artış kararlaştıramazlar.
%25 kira artış sınırı devam ediyor mu?
Hayır. Konut kiralarında uygulanan %25’lik sabit artış oranı uygulaması 1 Temmuz 2024 tarihinde sona ermiştir. Bu tarihten itibaren yapılacak kira yenilemelerinde yeniden 12 aylık TÜFE ortalaması üst sınır olarak kabul edilmektedir.
Sözleşmede TÜFE’den daha yüksek bir oran yazıyorsa ne olur?
Sözleşmede artış oranının TÜFE’den daha yüksek (örneğin %100) olacağı yazsa bile, bu madde yasal sınıra aykırı olduğu için geçersizdir. Kiracı, yasal sınır olan 12 aylık TÜFE ortalaması üzerinden artış yaparak kirasını ödemeye devam edebilir.
Ev sahibi TÜFE’nin üzerinde zam talep edebilir mi?
Ev sahibi, kira sözleşmesinin üzerinden 5 yıl geçmediği sürece yasal sınır olan TÜFE’nin üzerinde bir zam talep edemez. 5 yıl dolduktan sonra ise kira tespit davası açarak kiranın piyasa rayiçlerine göre artırılmasını isteyebilir.
Kira artışı hangi tarihteki TÜFE verisine göre hesaplanır?
Artış oranı, kira sözleşmesinin yenilendiği aydan bir önceki ay açıklanan 12 aylık ortalamalara göre değişim verisi esas alınarak hesaplanır. Örneğin, Eylül ayında yenilenen bir sözleşme için Eylül başında açıklanan veriler kullanılır.
Yanlış hesaplanan veya fahiş yapılan zam geri alınabilir mi?
Kiracı, yasal sınırın üzerinde bir artış yaparak ödeme yapmışsa, geriye dönük olarak fazla ödenen miktarların iadesini talep edebilir veya bu farkı gelecek ayların kirasından mahsup edebilir. Ancak bu sürecin hukuki bir ihtarname ile yönetilmesi tavsiye edilir.