Vatandaşlık HukukuSınır Dışı Kararı ve Kötü Muamele Yasağı

24 Eylül 2025

Sınır dışı kararı, bir yabancının Türkiye’den çıkarılmasına yönelik idari bir karardır. Bu karar, Türkiye’de kalma şartlarını ihlal eden, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı için tehdit oluşturan kişiler hakkında verilir. Kötü muamele yasağı ise bir kişinin işkenceye, insanlık dışı veya onur kırıcı muamele veya cezaya maruz bırakılamayacağını güvence altına alan evrensel bir insan hakkıdır.
Sınır dışı kararlarında kötü muamele yasağının ihlali, bir kişinin sınır dışı edileceği ülkeye gönderilmesi durumunda o ülkede işkenceye veya kötü muameleye maruz kalacağına dair ciddi riskler bulunması halinde gündeme gelir. Bu durum, özellikle mülteci veya sığınmacı statüsü arayan kişiler için kritik öneme sahiptir. Türkiye, Geri Göndermeme İlkesi gereği, bir yabancıyı o ülkede bu tür risklerle karşılaşacağı bir yere gönderemez.

 

Sınır Dışı Kararı Kimler Hakkında Verilebilir?

 

Türkiye’de, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na göre, aşağıda sayılan yabancılar hakkında sınır dışı kararı verilebilir:
Vize veya vize muafiyet süresini on günden fazla aşanlar veya vizesi iptal edilenler.
Vize, vize muafiyeti veya ikamet izni bulunmadan Türkiye’ye girenler, Türkiye’de kalanlar veya sahte belge kullananlar.
Çalışma izni olmadan Türkiye’de çalıştığı tespit edilenler.
Türkiye’ye yasadışı yollardan giren veya Türkiye’den yasadışı yollarla çıkış yapanlar.
İkamet izni iptal edilenler.
Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar.
Türkiye’ye yasal giriş veya çıkış hükümlerini ihlal edenler.

Sınır Dışı Kararı Kimler Hakkında Verilemez?

 

Bazı durumlarda yabancılar hakkında sınır dışı kararı verilemez veya verilememesi değerlendirilir. Bunlar:
*Sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına, işkenceye, insanlık dışı veya onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacaklarına dair ciddi emare bulunanlar.
*Türkiye’de tedavi edilemeyecekleri bir hastalığı olanlar.
*Sınır dışı edilmeleri durumunda ciddi bir riskle karşı karşıya kalacak yaşlılar, hamileler ve ağır hastalığı olanlar.
*Mağdur destek sürecinden yararlanmak isteyenler.
*İnsan ticareti mağdurları.

Türkiye’yi Terke Davet

 

Sınır dışı kararı verilen yabancılara, ülkeden çıkış yapmaları için 15 günden az olmamak üzere 30 güne kadar süre tanınabilir. Bu durum, “Türkiye’yi Terke Davet” olarak adlandırılır. Bu süre, yabancının karara itiraz etmesi veya gerekli işlemleri tamamlaması için bir fırsat sunar. Ancak, kaçma riski bulunanlar veya kamu düzeni için tehdit oluşturanlar bu haktan yararlanamaz. Beşiktaş avukat için bizimle iletişime geç!

Kötü Muamele Yasağı Nedir?

 

Kötü muamele yasağı, evrensel bir insan hakkıdır ve Türkiye’nin de taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmıştır. Bu yasağın temel amacı, hiç kimsenin işkenceye, insanlık dışı veya onur kırıcı muameleye veya cezaya maruz kalmamasını sağlamaktır. Bu yasağın ihlali, sadece fiziksel şiddeti değil, aynı zamanda psikolojik baskı, aşağılama ve insan onurunu zedeleyen her türlü davranışı da kapsar. Kira avukatı için bizimle iletişime geç!

Sınır Dışı Kararının İhlali

 

Sınır dışı kararı, idari bir karardır ve bu kararın iptali için idare mahkemesinde dava açılabilir. İtiraz süreci genellikle 7 gün içinde tamamlanmalıdır. Kararın yasa dışı olduğu düşünülen durumlarda veya kötü muamele yasağının ihlal edildiği gerekçesiyle itiraz edildiğinde mahkeme süreci başlar.
Yabancılar, sınır dışı kararına karşı dava açarlarsa, kararın uygulanması dava süreci sonuçlanana kadar durur. Mahkeme, yabancının iddiasını haklı bulursa, kararı iptal eder ve yabancının ülkede kalmasına izin verir.

Kötü muamele yasağı sınır dışı kararını nasıl etkiler?
Kötü muamele yasağı mutlaktır. Bir yabancı, sınır dışı edileceği ülkede işkenceye, insanlık dışı veya onur kırıcı ceza ya da muameleye maruz kalacaksa, 6458 sayılı Kanun’un 4. maddesi (Geri Gönderme Yasağı) uyarınca sınır dışı edilemez. Bu kural, kişinin suçlu olup olmamasından bağımsız olarak uygulanır.
Kimler kötü muamele yasağı kapsamında sınır dışı edilemez?
Sınır dışı edileceği ülkede;

• Ölüm cezasına mahkum edilecek olanlar,
• İşkence veya insanlık dışı muamele görme riski bulunanlar,
• Ciddi sağlık sorunları, yaş veya hamilelik nedeniyle seyahat etmesi riskli olanlar,
• Hayati tehlike arz eden tedavi süreçleri devam edenler sınır dışı edilemez.

Sınır dışı kararına karşı dava açmak geri göndermeyi durdurur mu?
Evet. Sınır dışı etme kararına karşı kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde İdare Mahkemesi’nde dava açıldığında, kural olarak yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilemez. Ancak terör örgütü üyeliği veya kamu güvenliği gibi bazı istisnai durumlarda bu durdurma etkisi kendiliğinden oluşmayabilir; bu durumda ayrıca “yürütmenin durdurulması” talep edilmelidir.
AYM ve AİHM’in kötü muamele yasağına bakışı nedir?
Anayasa Mahkemesi (AYM) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), devletlerin sınır dışı kararı alırken kişinin gideceği ülkedeki gerçek ve güncel riskleri titizlikle incelemesi gerektiğini belirtir. Risk analizi yapılmadan veya idari gözetim adı altında denetimsizce yapılan sınır dışı işlemleri hak ihlali olarak kabul edilir.
Sınır dışı kararına karşı Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru ne işe yarar?
Eğer İdare Mahkemesi davayı reddederse ve kişinin kötü muamele görme riski devam ediyorsa, AYM’ye bireysel başvuru yapılarak tedbir talep edilebilir. AYM’nin vereceği tedbir kararı, sınır dışı işlemini en üst düzeyde durduran hukuki güvencedir.
Geri gönderme yasağı kapsamında olan kişi sınırsız süre kalabilir mi?
Kötü muamele riski nedeniyle sınır dışı edilemeyen ancak yasal ikamet şartlarını da taşımayan kişilere genellikle insani ikamet izni verilir. Bu izin, risk devam ettiği sürece kişinin Türkiye’de yasal olarak kalmasını ve temel haklara erişmesini sağlar.


Hemen Ara